Аубла бызшәа

Аматериал Авикипедиа аҟынтә - зхы иақәиҭу аенциклопедиа
Перейти к навигации Перейти к поиску

Аубла бызшәа[1][2] (tʰʷaχəbza, Ҭәахыбза)

Алфавит[аредакциазура | Акод аредакциазура]

Акириллица алфавит[аредакциазура | Акод аредакциазура]

А а Б б Б' б' В в В' в' Г г Гь гь Гә гә
Ӷ ӷ Ӷь ӷь Ӷә ӷә Ӷ' ӷ' Ӷ'ә ӷ'ә Д д Дә дә Е е
Ж ж Жь жь Жә жә З з Ҙ ҙ Ҙә ҙә Ӡ ӡ Ӡь ӡь
Ӡә ӡә И и К к Кь кь Кә кә Қ қ Қь қь Қә қә
Ҟ ҟ Ҟь ҟь Ҟә ҟә Ҟ' ҟ' Ҟ'ә ҟ'ә Ӄ ӄ Ӄь ӄь Ӄә ӄә
Ӄ' ӄ' Ӄ'ә ӄ'ә Л л Ԯ ԯ Ԯь ԯь М м М' м' Н н
О о П п П' п' Ԥ ԥ Ԥ' ԥ' Р р С с Ҫ ҫ
Ҫә ҫә Т т Тә тә Ҭ ҭ Ҭә ҭә У у У' у' Ф ф
Х х Хь хь Хә хә Х' х' Х'ә х'ә Ҳ ҳ Ц ц Ць ць
Цә цә Ҵ ҵ Ҵь ҵь Ҵә ҵә Ч ч Ҷ ҷ Ҽ ҽ Ҿ ҿ
Ш ш Шь шь Шә шә Ы ы Џ џ Џь џь

Алаҭин алфавит[аредакциазура | Акод аредакциазура]

А а Ә ә B b Bḫ bḫ C c Ç ç Ç' ç' Č č
Čw čw Č' č' Čw' čw' Ċ ċ Ċ' ċ' D d Dw dw Ḑ ḑ
Ḋ ḋ Ď ď E e F f G g Gw gw Gy gy Ğ ğ
Ġ ġ H h Ḣ ḣ I ı İ i J j Jw jw K k
Kw kw Ky ky K' k' Kw' kw' Ky' ky' L l Ł ł Ł' ł'
M m Mƹ mƹ N n O o Ö ö P p Pḫ pḫ P' p'
Pḫ' pḫ' Q q Qw qw Qy qy Qƹ qƹ Qḫw qḫw Q' q' Qw' qw'
Qy' qy' Qḫ' qḫ' Qḫw' qḫw' R r Ř ř Řw řw Řy řy Řḫ řḫ
Řƹw řƹw S s Ş ş Şw şw Š š Šw šw Ṡ ṡ T t
T' t' Tw' tw' Ţ ţ Ţ' ţ' U u Ü ü V v Vḫ vḫ
W w Wƹ wƹ X x Xw xw Xy xy Xḫ xḫ Xḫw xḫw Y y
Z z Ž ž Žƹ žƹ '

Аграматика[аредакциазура | Акод аредакциазура]

Абжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа[аредакциазура | Акод аредакциазура]

  • [aː] аа
  • [a] а
  • [ə] ы
  • [e̞] е ← [je̞] ие ← [ja] иа
  • [e̞] е ← [e̞j] еи ← [aj] аи
  • [i] и ← [əj] и / [jə] и
  • [o̞] о ← [wo̞] уо ← [wa] уа
  • [o̞ː] оо ← [o̞w] оу ← [aw] ау
  • [u] у ← [əw] у / [wə] у

Аҵыбжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа[аредакциазура | Акод аредакциазура]

Аҵыбжьыҟа шьҭыбжьаҟәа
Ақьышәнтә Ахаԥыцшь. Ашьҭахаԥыц. Арԥшқара. Ретфлекс. Велиар. Увулиар. Ахәлым.
лас. фар. лас. лаб. сиб. лас. лаб. лас. лаб. пал. лас. лаб. фар. пал. лас. лаб. фар. лаб. + фар.
Аԥынҵатә [m] м [mˤ] м' [n] н
Алаӷәымынтә ада. [pʰ] ԥ [pˤʰ] ԥ' [tʰ] ҭ [tʰʷ] ҭә [kʰʲ] қь [kʰ] қ [kʰʷ] қә [qʲ] ӄь [q] ӄ [qʷ] ӄә [qˤ] ӄ' [qˤʷ] ӄ'ә
арҵ. [b] б [bˤ] б' [d] д [dʷ] дә [ɡʲ] гь [ɡ] г [ɡʷ] гә
абр. [pʼ] п [pˤʼ] п' [tʼ] т [tʼʷ] тә [kʼʲ] кь [kʼ] к [kʼʷ] кә [qʼʲ] ҟь [qʼ] ҟ [qʼʷ] ҟә [qˤʼ] ҟ' [qˤʼʷ] ҟ'ә [ʔ] ӏ
Аффрикатқәа ада. [tsʰ] ц [tʃʰ] ч [tɕʰ] ць [tɕʰʷ] цә [ʈʂʰ] ҽ
арҵ. [dz] ӡ [dʒ] џь [dʑ] ӡь [dʑʷ] ӡә [ɖʐ] џ
абр. [tsʼ] ҵ [tʃʼ] ҷ [tɕʼ] ҵь [tɕʼʷ] ҵә [ʈʂʼ] ҿ
Акылааратә ада. [f] ф [ɬ] ԯ [s] с [ʃ] шь [ʃʷ] шә [ṡ] ҫ [ṡʷ] ҫә [ʂ] ш [x] х [χʲ] хь [χ] х [χʷ] хә [χˤ] х' [χˤʷ] х'ә [h] ҳ
арҵ. [v] в [vˤ] в' [z] з [ʒ] жь [ʒʷ] жә [ʑ] ҙ [ʑʷ] ҙә [ʐ] ж [ɣ] г [ʁʲ] ӷь [ʁ] ӷ [ʁʷ] ӷә [ʁˤ] ӷ' [ʁˤʷ] ӷ'ә
абр. [ɬʼ] ԯь
Аппроксимантқәа [l] л [j] и [w] у [wˤ] у'
Аҵысҵысрантә [r] р
  • Аиеҵәа: ажәамԥсақәа иҟоу афонемқәа.

Аҿырԥшы[аредакциазура | Акод аредакциазура]

Англыз бызшәа Аубла бызшәа (акириллица) Аубла бызшәа (алаҭин)
Фаахьа задымацьмыҟь задәа зах'ашь азаӷоокьаӷьа шьынан "Шәабла шькәахоо" аҟан, акьанан-аӷәада акәахгьы уаханан адыбраазан аиџьнооҭын амӷьан гьыханан агьыхьаҟан. Афооҭгьы ҽаҟа. Амӷьаӷа закьаӡьа хастана ахьабзҟан. "Иҭананқьа за ауашьыутәоомаала ашькәоома ашьфоо" аҟан, загәыманҭәагәара ауанааутәын аҟааӷын аикьанагьы заҟаала, заҟ'әагәаран ӷаалаҟан. Уазаҟаала уаҟ'әан, аҫақьанан мыџьагьы ацаӷан агәымагьы акәын, ӷагьыцәааб'а ӷаҵанааутәын "ажьжәоо" аҟан-аӷәада, мыџьагьы ацаӷаҟан ԯафажәанан агәыма дыхит заб'ажәгәара аикьагьы абеиаҟа.
Аҳәашьа
faːχʲa zadəmatɕʼməqʼʲ zadʷa zaχˤaʃ azajo̞ːkʼʲaʁʲa ʃənan ʃʷabla ʃkʼʷaχo̞ː aqʼan akʼʲanan-aʁʷada akʼʷaχgʲə waxanan adəbraːzan ajdʒno̞ːtʰən amʁʲan gʲəxanan agʲəχʲaqʼan. afo̞ːtʰgʲə ʈʂʼaqʼa. amʁʲaʁa zakʼʲadʑa xastʼana aχʲabzqʼan. jətʰanankʰʲa za awaʃətʼʷo̞ːmaːla aʃkʼʷo̞ːma aʃfo̞ː aqʼan zagʷəmantʰʷagʷara awanaːwtʼʷən aqʼaːʁən ajkʼʲanagʲə zaqʼaːla zaqˤʼʷagʷaran ʁaːlaqʼan. wazaqʼaːla waqˤʼʷan aɕakʰʲanan mədʒagʲə atsʰaʁan agʷəmagʲə akʼʷən ʁagʲətɕʰʷaːbˤa ʁatsʼanaːwtʼʷən aʒʒʷo̞ː aqʼan-aʁʷada mədʒagʲə atsʰaʁaqʼan ɬafaʒʷanan agʷəma dəχəjtʼ zabˤaʒʷgʷara ajkʼʲagʲə abejaqʼa. Аҳәашьа

Азхьарԥшқәа[аредакциазура | Акод аредакциазура]

Азгәаҭақәа[аредакциазура | Акод аредакциазура]

  1. Џьонуа В. Гь., Касланӡиа В. А., «Аурыс-аԥсуа жәар» (Ра-Я) / Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет, ат. III, ад. 381, Аҟәа, 2016.
  2. Касланӡиа В. А. (аред. Џьонуа Б. Гь.), «Аԥсуа-аурыс жәар», Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа, Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет, Аҟәа, 2005