Џьениа, Алықьса Камыгә-иԥа
| Алықьса Камыгә-иԥа Џьениа | |
|---|---|
| Алексей Камугович Джения | |
|
Алықьса Камыгә-иԥа Џьениа | |
| Аира |
жәабранмза 21, 1930 ш. Аҷандара ақыҭа, Гәдоуҭа араион, ССР Аԥсны |
| Аԥсра |
рашәарамза 7, 1998 ш. Ҭасраҟәа аҳабла, Гәдоуҭа араион, Аԥсны |
| Аусура | аԥсуа шәҟәыҩҩы, апублицист |
| Атәылауаҩра | Аԥсны Аҳәынҭқарра |
Алықьса Камыгә-иԥа Џьениа (аур. Алексей Камугович Джения; жәабранмза 21, 1930 ш., Аԥсны, Гәдоуҭа араион Аҷандара ақыҭа – рашәарамза 7, 1998 ш., Аԥсны, Гәдоуҭа араион Ҭасраҟәа аҳабла) – аԥсуа шәҟәыҩҩы, апублицист. СССР ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи рлахәыла. Дыҩуан аԥсышәала.
Абиографиа
[аредакциазура | акод аредакциазура]Аҷандаратәи абжьаратәи ашкол далгеит (1949), ашьҭахь - Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет (1955). 1973-1975 шш. раан аҵара иҵон Москва, А. М. Горки ихьӡ зху Алитературатә институт Иреиҳау акурсқәа рҟны. Аус иуан агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» акорреспондентс, акультуреи абзазареи рыҟәша аиҳабыс (1955-1963), С. И. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр алитературатә хәҭа аиҳабыс, ажурнал «Алашара» аҭакзыԥхықәу амаӡаныҟәгаҩс (1963 ш. маи инаркны), аредактор хадас (1975 №8 – 1978 №3) ашәҟәҭыжьырҭа «Алашара» аредактор хадас (1978 ш. инаркны), Аԥсны ашәҟәыбзиабаҩцәа ргәыԥ анапхгаҩыс.
Аԥсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара далахәын. 1977-1978 шш. раан Қырҭтәыла амчрақәа Аԥсны имҩаԥыргоз ассимилиациатәи амилаҭеилыхратәи аполитика иаҿагыланы ақәԥара дахьалахәыз (130-ҩык аԥсуа интеллигенциа рнапы зҵаҩыз «Аԥсуа шәҟәы» ҳәа зыхьӡхаз, КПСС Ацентр Кимитет Амаӡаныҟәгаҩ хада Л. И. Брежнев уҳәа рыхьӡала ишьҭыз) азы ажурнал «Алашара» аредактор хадас даныҟаз имаҵура дамырхит.
Раԥхьатәи иажәабжьқәа кьыԥхьын агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» аҟны 1949 шықәсазы. Араҟа икьыԥхьуан иара убас аԥсуеи, аурыси, мраҭашәараевропатәи ашәҟәыҩҩцәа рырҿиамҭақәа ирызкыз астатиақәа. Раԥхьатәи ишәҟәы «Сышьха қыҭа» ҭыжьын 1960 шықәсазы. Ажурнал «Алашара» лассы-лассы зҩымҭақәа анырҵоз дреиуан, ароуп шамахамзар иҩымҭақәа зегьы раԥхьаӡа акьыԥхь иахьанылоз. Иажәабжьқәа иреиуоуп: «Абжьаҟьала», «Асасааирҭа ду», «Уара узы, ажьи Гыд!», «Дшьацәхныслеит, аха…», «Ажьақәа зыцәшәо», «Аҩны аԥшәмаԥҳәыс даҭахуп» (алакә), «Ашьоура», «Аҵла баша игылан рымҳәааит», «Аҵх лашьца», «Аиқәырхара», «Аӡәгьы бзиа дсымбацызт, дызбарангьы сыҟам», «Аџьра амца ацроуп», «Ашьхыц», «Шьаҭажә дызусҭоу», Аҭынчра рҽалакны ицәан ахәыҷқәа», «Мышкы ԥсҭазаарак еиҳауп», «Ахьаа змам, насыԥ имоуп», аповестқәа: «Аԥшӡа зегьы дыртәуп», «Аӡы аԥсра», «Ахаҵа шәа», «Агәнаҳа уаҵамлан, сашьа», ароманқәа: «Абна амаӡа», «Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы», «Анмираҳ-ҩыџьа рынцәахәы», аочеркқәа: «Урҭ рыԥсадгьылахь ихынҳәит», «Амагнит», «Ашьхақәа ҿыхеит», «Ааԥын абжьы», «Зшьапқәа хту аӡӷаб хәыҷы», «Адгьыл амч», «Аҳамҭа ду», «Анаԥхара» уҳәа егьырҭгьы.
Аԥсшәахь еиҭеигеит аҳәаанырцәтәи, иара убас аурыс, абаза, аҟабарда, ачерқес, ақырҭуа, ауаԥс уҳәа ашәҟәыҩҩцәа ражәабжьқәеи рповестқәеи жәпакы, урҭ иреиуоуп: А. Моравиа, К. Г. Паустовски, В. П. Астафиев, А. Несин, Б. Ҳ. Ҭҳаиҵыхә, А. Н. Охтов, П. Т. Мисаков, А. Шогенцуков, О. Ш. Иоселиани, В. Гаглоев уҳәа егьырҭгьы.
Абиблиографиа
[аредакциазура | акод аредакциазура]- аԥсышәала: Сышьха қыҭа. Аповести ажәабжьқәеи. Аҟәа, 1960.
- Ақалақь иаҵәа. Ажәабжьқәа. Аҟәа, 1964.
- Ашәҭқәа шәымкәаҳан. Аповести ажәабжьқәеи. Аҟәа, 1967.
- Абна амаӡа. Ароман. Аҟәа, 1971.
- Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы. Ароман. Аҟәа, 1976.
- Аӡы аԥсра. Аповести ажәабжьқәеи. Аҟәа, 1977.
- Иалкаау. Ароман. Аповестқәа. Ажәабжьқәа. Аҟәа, 1980.
- Агәнаҳа уаҵамлан, сашьа. Аповести ажәабжьқәеи. Аҟәа, 1982.
- Анмираҳ-ҩыџьа рынцәахәы. Ароман. Аҟәа, 1986, (аиҭаҭыжьра – 1990).
- Аамҭа афырхацәа. Адокументтә повестқәеи ажәабжьқәеи. Аҟәа, 1999.
- Иҩымҭақәа реизга: 5-томкны, актәи, аҩбатәи атомқәа.
- Аҟәа, 2010, 2012).
- аурысшәахь аиҭага: Тайна леса. Роман. Сухуми, 1979.
Алитература
[аредакциазура | акод аредакциазура]- Восьмой цвет радуги. – Сухум, 1976;
- Избранное. – Сухум, 1980.