Ԥлиа, Шамил Хәсеин-иԥа
| Шамил Хәсеин-иԥа Ԥлиа | |
|---|---|
| Шамиль Хусейнович Пилиа | |
.jpg) Шамил Хәсеин-иԥа Ԥлиа | |
| Аира |
цәыббрамза 15, 1932 ш. Оҭҳара ақыҭа Гарԥ аҳабла, Гәдоуҭа араион, Аԥснытәи АССР |
| Аԥсра |
ԥхынҷкәынмза 21, 2013 ш. Аҟәа ақалақь |
| Аусура | аԥсуа поет, апрозаик, ажурналист, апублицист, ауаажәларратә усзуҩы |
Шамил Хәсеин-иԥа Ԥлиа (аур. Шамиль Хусейнович Пилиа; цәыббрамза 15, 1932 ш., Аԥсны, Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭа Гарԥ аҳабла – ԥхынҷкәынмза 21, 2013 ш., Аҟәа ақалақь) – аԥсуа поет, апрозаик, ажурналист, апублицист, ауаажәларратә усзуҩы. Ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден аҩбатәи аҩаӡара. СССР ажурналистцәа Реидгылеи (1964), СССР ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи дрылан, ашьҭахь – Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа (2003). Дыҩуан аԥсышәала.
Абиографиа
[аредакциазура | акод аредакциазура]Иаб еицырдыруаз ажәабжьҳәаҩын, цәажәаҩын, 106 ш. ниҵит. Дахьынхоз Гарԥ аҳаблахь инеиуан аԥсуа культуреи, аҵасқәеи, атрадициақәеи рыҭҵааҩцәа, ашәҟәыҩҩцәа, урҭ дреиуан Е. А. Евтушенко, ақәрарацәа нызҵызи иареи реиқәшәара аҟнытә игәҭахәыцрақәа анирԥшит иочерк «Под кожеи статуи Свободы» («Черноморкая Ривьера» 1979, №27). Иаби иани (Хәсеини Зафидеи) иларааӡаз рацәоуп заԥхьаҟа ишәҟәыҩҩхараны иҟаз Ш. Ԥлиа.
Оҭҳаратәи абжьаратәи ашкол даналга (1949), адкыларатә ԥышәарақәа ҭины дҭалеит А. М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт, аха Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет аҭалара агәаҳәара змаз рзы алаҳәара ҟаҵан. Убас, Ш. Ԥлиа Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет дастудентхоит, дагьалгоит 1954 шықәсазы. 1954-1971 шш. раан аԥсуа бызшәеи алитературеи рырҵаҩыс аус иуан Аҟәатәи актәи абжьаратәи ашкол аҟны, ашьҭахь – агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» аҟәша аиҳабыс, Қырҭтәылатәи ССР Асахьаҭыхратә фонд Аԥснытәи аҟәша аиҳабыс. 1971-1978 шш. рзы – ахара иӡсоз аӷба акаԥдан актәи ицхырааҩс (комиссарс) дыҟан. 1978-1993 шш. раан – Аԥсны ателехәаԥшреи арадиодырраҭареи рзы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩыс аус иуан (1991 ш. сентиабр 10 инаркны Аԥснытәи аҳәынҭқарратә ателерадоиеилахәыра). 1997 ш. март инаркны 1999 ш. декабр азынӡа – Аԥсны Ахада иҟны иҟаз Ауаажәларратә хеилак ахантәаҩыс дыҟан. Пицунда, Д. И. Гәлиа ихьӡ зху «Арҿиаратә ҩны» деиҳабын, арҿиаратә усзуҩцәа Рассоциациа «Асаӡ» дахантәаҩын, аполитикатә репрессиақәа ааха зырҭаз Рассоциациа деиҳабын.
Ажәеинраалақәа рыҩра далагеит ашкол данҭаз, акьыԥхь рбеит 1952 ш. инаркны. Иҩымҭақәа рнылон ажурналқәа «Алашара», «Амцабз», «Аҟәа-Сухум», агазеҭқәа «Аԥсны ҟаԥшь», «Аԥсны», «Советская Абхазия», «Еҵәаџьаа» уҳәа егьырҭгьы.
Ажәеинраалақәа реизгақәа жәпаки аныҟәарақәа рышәҟәи дравторуп. Иажәеинраалақәа аурысшәахь еиҭаргеит Ф. Искандер, А. Поперечныи, Р. Казакова, А. Дементиев, М. Тарасова уҳәа егьырҭгьы.
Аԥсуа телехәаԥра аизҳареи атехникала аиқәыршәареи рус аҟны илагала маҷымкәа иҟоуп. Авторс дрымоуп иара убас Европеи, Ҭырқәтәылеи, Мрагыларатәи атәылақәеи рҟны иҟоу аԥсуа диаспора иазку адокументтә телефильмқәа.
Абиблиографиа
[аредакциазура | акод аредакциазура]- аԥсышәала: Сымхы. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1959.
- Ажәҩашқәа амшын ихуп. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1965.
- Аԥсҭазаара ацәқәырԥақәа. Ашәҟәыҩҩы ианҵамҭақәа. Ҩ-шәҟәыкны: Актәи ашәҟәы. Аҟәа, 1977.
- Аҩбатәи ашәҟы. Аҟәа, 1979.
- Нарҭ-ӡы. Ажәеинраалақәа, аиҭагақәа. Аҟәа, 1980.
- Гәбаа арҩаш. Ажәеинраалақәа. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1982.
- Аԥсҭазаара ацәқәырԥақәа. асахьаркыратә публицистика. Аҟәа, 2002.
- Ахәра ашәа. Ажәеинраалақәа, аепиграммақәа, аиҭагақәа. Аҟәа, 2004.
- Алахьынҵа. Х-шәҟәыкны иҟоу ароман-хроника. Аҟәа, 2005-2008.
- Иҩымҭақәа: х-шәҟәыкны. Актәи атом. Ажәеинраалақәеи анҵамҭақәеи. Аҟәа, 2013.
- Аҩбатәи ашәҟы. Амшынҵақәа. «Нептун илаԥш». Аҟәа, 2014.
- аурысшәахь аиҭагақәа: Живая вода. Стихи. Сухуми, 1971.
- Морские записки. Сухуми. 1984.
Алитература
[аредакциазура | акод аредакциазура]- Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 925