Мықәтәи акафедралтә уахуама

Авикипедиа, аенциклопедиа хту
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мықәтәи акафедралтә уахуама

Мықәтәи акафедралтә уахуама — Аҧсуа уахуама.

Очамчыратәи амуниципалитет иаданакуа Мыкә акытан икоу Анцәа Иан лыхьӡ зху ауахәама иргылан X ашәышықәса аҩбатәи азбжазы Егрисии Аҧсни рах Леон III-тәи (957-967 шш.) иҧшьгарала. Ауахәама ишьаҭакын аҷкәандартә кафелра аҳасаб ала. Усҟантәи Қырттәыла аҭоурых аҿы ари афақт иаҵанакуаз рацәан. Мраҭашәаратә Кырҭтәыла ишьаҭакыз егьырҭ аҷкәандартә центркәа реиҧшҵәҟьа. Мыкәтәи ацентргьы арелигиатә политика ду иалахәын. Ари аполитикала иазҧхьагәаҭан ақырҭуа аҷкәандартә центрқәа раҧҵареи, ақырҭуа уахәама Константинопольтәи апатриархиа анырраҟынтә ахақәиҭтәреи Мцхеҭатәи акаталикосра ахьырҧшреи.

Ҩ-ӡиаск, Мықәи Кәыдри ирыбжьоу аҵакырадгьыл акәын Мықәтәи аҷкәандарцәа ирҭыҧыз. Х-нефк змоу акуполтә уахәама аҭӡынҵақәеи асахьақәеи анын, уи шьакәдырҕәҕәоит иҳ аҩсыз ашәышықәса 80-тәи ашықәсқәа рзы ирбаз, XIV -ашықәсқәа I азбжа иаҵанакуа асахьаҭыхымҭақәа. Мықәтәи аҷкәандарцәа ақтивла иалахәын атәыла аҧсҭазаара.

1557-1558 шықәсқәа рзы аҳ Баграт III-и (1490-1565) акаталикос Евдемон Чхетисӡеи рыҧшьгарала Имереҭи имҩаҧгаз ауахәаматә аизара далахәын Мыкәтәи аҷкәандаргьы. Мықәтәи аберҭыҧ акрызҵазкуаз адоухатәи акультуратәи центрын. Уаҟа иҟаз аскрипториум аҿы ахырҩаалон анапҩыра ҿыцқәа. Мраҭашәаратә Қырҭтәыла акаталикос Еҧтвиме Саҟварелиӡе (1578-1616) (уаанӡатәи Мықәтәи аҷкәандар хада) нҿаҵарала Мықә ихҩылаан анапҩырақәа - аметафраси адинтә аизгеи.

Аамҭак иналагӡаны Мыкә аус руан акатолик-миссионерцәагьы. 1615 шықәсазы акатолик Патр Лиуи Гранжие аиезуитцәа рорден аинрал Клод Аквавива Мыкәынтә изишьҭит арелацион наӡа. 1639 шықәсазы Мықә иаҭааит Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩцәа Ҭеодор Елчини Павел Захариеви. Абертыҧ аҿы урҭ ирбеит раҧхьаӡа иргәаҟыз Степан иҧшьоу ибаҩкәеи Аџьар цқьа ахәҭаки. Гыртәыла иҟаз фҽҷкәандаррак рыгәта Мықәтәи ачкәандаррагьы дахцәажәеит Италиатәи амиссионер Арканџьело Ламберти. Абри ашәышықәса 60-тәи ашықәсқәа рзы Мықә иҟаз Антиохиа апатрнарх Макариос III аҧсуаа рыхәҭак аӡы изааихит. XVII ашәышықәса анҵәамтазы Мықәтәи аҷкәандарра ауранагӡара иаҟәыҵит. Аамтак иналагӡаны аныхабаа ҧхастахеит, аҳаскьын иагеит. Ауахама аҭагылазаашьа цәгьа иалацәажәоит Мари Броссеи (уи ауахәама ибеит 1848 шыкәсазы) Дмитри Бақраӡеи (ауахәама даҭааит 1859 шыкәсазы). XLX ашәышықәса 60-тәи ашықәсқәа рзы Аҧсны аҳ Михаил Шервашиӡе-Чачба иҧшьгарала, ауахәамаҿы имҩаҧган арҽеирааиҭашьақәыргыларатә усурақәа. Аҭыӡсахьақәа акьыр рхьыршьит, адәахьалагьы ахыбра аҧшра рыҧсахиг. 1866 шықәсазы Мықәтәи аухуамаҿы анышә дамадан 1864 шықәса инаркны Воронеж ахҵәара зхызгоз Аҧсны аҵыхәтәантәи аҳ Михаил Шервашиӡе-Чачба (1806-1866).

XX ҽтәи ашәышықәса 60-тәи ашыкәсқәа рзы Мықәтәи ауахәамаҿ ареставрациатә усурақәа мҩҧырган, икыдырхит XIX ашәышықәса иатәыз аҿыгҳара. Абри аусурақәа ирыхҟьаны ахыбра аиуит уажәтәи ахәаҧшыша.

Алитература

  • «Мықәтәи анапҩырагьы», Ақарҭ, 2015.