Мықәба, Анзор Кәакә-иԥа

Анзор Кәакә-иԥа Мықәба
Анзор Кәакә-иԥа Мықәба
	Анзор Кокович Мукба
	; Анзор Кәакә-иԥа Мықәба
Аира	абҵарамза 17, 1946 ш. ; Аԥсны, Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭа
Аусура	аԥсуа шәҟәыҩҩы, адраматург, аҭоурыхдырҩы, актиор, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы

Анзор Кәакә-иԥа Мықәба (аур. Анзор Кокович Мукба; абҵарамза 17, 1946 ш., Аԥсны, Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭа) – аԥсуа шәҟәыҩҩы, адраматург, аҭоурыхдырҩы, актиор, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы. Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист (1981). Ианашьоуп «Ахьӡ-Аԥша» аорден аҩбатәи аҩаӡара. СССР-и (1982) Аԥсни рышәҟәыҩҩцәа Реидгылақәа рлахәыла, Урыстәыла ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла алахәыла (1999). Дыҩуеит аԥсышәала.

Абиографиа

Оҭҳаратәи абжьаратәи ашкол даналга (1963) дҭалеит Ш.Русҭавели ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә атеатртә институт. Иреиҳау аҵараиурҭа далгеит (1968). 1968-1975 шш. раан - С.И.Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиор, 1975-1983 шш. рзы – атеатр алитературатә хәҭа анапхгаҩы.

1989-1996 шш. рзы – аҳәаанырцәтәи ҳџьынџьуаа аҽрымадарақәа рзы Аԥснытәи агәыԥ «Аԥсадгьыл» ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс дыҟан. 2004-2005 шш. рзы инаркны – Аԥсадгьыл ахь архынҳәразы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы. 2011 ш. апрель 15 инаркны 2016 ш. декабр 7 рзынӡа – Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла ахантәаҩы.

Аԥсуа театр аҟны актиорк иаҳасабала инаигӡаз аральқәа маҷым, урҭ иреиуоуп: Кочкариов (Н.В.Гоголь – «Аԥҳәысҳәара», 1968), Васили (В.С. Рогозин – «Ачара аҽны», 1968), Дон Карлос (Ф. Шиллер – «Дон Карлос»), Амтон (Б.У.Шьынқәба – «Ахра ашәа», 1973), Нарчоу (А.Кә. Мықәба – «Амра атыҩ ианаку», 1976). Аҟәатәи аурыс театр (иахьа – Ф.Искандер ихьӡ зху аурыс драматә театр) аҟны акәзар, иқәыргылан ахәыҷқәа ирызку иҩымҭақәа: «Аҟәатәи амаамын ахҭысқәа», «Ҳара ҳахь даауеит Аҵаа-Бабаду» уҳәа егьырҭгьы. Арежиссиор В.А.Савелиев исахьаркыратә фильм «Хҭарԥа шкәакәа» аҟны акәзар, Нестор ироль дыхәмарит (Б.У.Шьынқәба ирҿиамҭа «Ахра ашәа» иалхыз; А.Довженко ихьӡ зху акиностудиа, 1975).

Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1977 шықәса инаркны. Ажурнал «Алашара» №5 ианылеит иҭоурыхтә драма «Амра атыҩ ианаку». А. Мықәба авторс дрымоуп иара убас аҭоурыхтә драмақәа «Ашәқәа зегьы анаарту» (1988), «Қьалышьбеи» (2014), апиесақәа «Адгьыл агьама» (1988), алакә-пиеса «Абҵы қьашана», аповестқәа «Мгәыӡ Ҳасан», (1999), « Гәашьанеи» (2002) уҳәа егьырҭгьы.

Адрама «Амра атыҩ ианаку» аҟны иаарԥшуп VӀ ашә. 50-тәи ашықәсқәа ирыҵанакуа ахҭысқәа, урҭ рыдҳәалоуп византиаа ирҿагыланы мисимианаа рықәгылара, ирзааҭгылоуп заатәи абжьаратәи ашәышықәсқәа раантәи еидкылаз аԥсуа асубетносқәа рхақәиҭреи рхьыԥшымреи рпроблемақәа.

А.Мықәба иҩхьеит иара убас Аԥсны аҳцәеи аҳәаанырцәтәи атәылақәа рҟны инхо аԥсуа диаспорақәеи рҭоурых иазку аҭоурых-публицистикатә статиақәеи аочеркқәеи, амҩантәи азгәаҭақәеи жәпакы, ашәҟәқәа: «Амҩақәа, амҩақәа…» («Алашара», 1988. №,1), «Урҭ рашьцәа арыцҳараҿы рхала иаанырмыжьит», («Ахаҵарашәа. Ажәеинраалақәа. Ажәабжьқәа. Астатиақәа. Песнь мужества. Стихи. Рассказы. Статьи». Аҟәа-Сухум, 1995; «Аԥсуара уи иԥсҭазаара акәын». Орҳан Ашамба изку агәалашәара» («Алашара». 2002. №1); «Саҭеман инаиркны…» («Алашара». 2003. №1. Еиқәиршәеит Џь.Абыгба ишәҟәы «Аԥсны – сара сыԥсы» (Аҟәа, 2002); «Аԥсуа Аԥсны шианаршьаз. Ахәыҷқәа рзы аԥсуа лакәқәа» (Аҟәа, 2014). Аԥсшәахь еиҭеигеит А.М.Горки, В.В. Розов, О. Иоселиани уҳәа рпиесақәа.

Иҩымҭақәа еиҭагоуп: аурыс, аҭырқәа, абаза, адыга, ауаԥс, аҟабарда бызшәақәа рахь.

Абиблиографиа

аԥсышәала: Амра атыҩ ианаку. Ҩ-қәгыларак змоу аҭоурыхтә драма. Аҟәа, 1978.
Адгьыл агьама. Апиесақәа. Аҟәа, 1988.
Уарда. Алакә-пиесақәа. Аҟәа, 1991.
Мгәыӡ Ҳасан. Аповест. Аҟәа, 1999.
Гәашьанеи. Аповест. Аҟәа, 2002.
Ҳхы ҳзаиааир… (Астатиақәа). Аҟәа, 2004.
Аԥсны аҳцәа. Аҟәа, 2005.
Иалкаау. Адрамақәа. Апиесақәа. Аповестқәа. Аҟәа, 2012.
Ашаеҵәақәа. Астатиақәа. Аинтервиу. Апиеса. Аҟәа, 2015.
Қьалышьбеи. Аҭоурыхтә драма. Аҟәа, 2015.

Азхьарԥшқәа