Копенҳаген

Аҳҭнықалақь

Копенҳаген
København
Атәыла	Даниа
Акоординатқәа	55°40′34″ ҩ. ҭ., 12°34′8″ мг. н.
Анапхгаҩы	Ларс Вайсс
Ашьақәгылара	1167 ш.
Актәи аҳәара	11-тәи ашәышықәса
Ақәӡара	90,9 км²
Ацентр агдыра	14 м
Аофициалтә бызшәа	адат бызшәа
Ауааԥсыра рыжәпара	7338,8 ҩык / км²
Ателефон код	3
Аԥошьҭатә анҵарба	1000
Аофициалтә cаит	https://www.kk.dk/
Еишьцәахаз ақалақьқәа	Беиӡин, Берлин, Куритиба, Марсель, Прага, Рейкьявик, Ҳельсинки, Нуук, Осло, Стокгольм, Торсхавн, Амстердам, Груец Киев
Commons Копенҳаген

Копенҳаген ( даттәи абызшәа København ) Даниа атәыла аҳҭнықалақь хадоуп, иара убасгьы Даниа Аҳра инарҭбааны, ақалақь аҿы 671,714 уаҩы нхоит, ақалақь аҿы 1.4 миллионҩык нхоит . Ақалақь еиҳарак Зеландия адгьылбжьахаҿы иҟоуп ( Sjælland ), еиҵоу ахәҭа Амагер адгьылбжьахаҿы иҟоуп. Копенҳаген Мальмо, Швециа, еиҟәыҭхоуп Оресундтәи аӡыбжьахала. Ересундтәи аҳаҭгәын аҩ- қалақьк еиднакылоит адәыӷбалеи амҩалеи.

10-тәи ашәышықәсазы иахьатәи Гаммел Странд азааигәара Викингтәи аԥсыӡкцәа рқыҭа ҳәа ишьақәдыргылаз Копенҳаген 15-тәи ашәышықәса алагамҭазы Даниа ақалақь хаданы иҟалеит. 16-тәи ашәышықәсазы, ақалақь де-факто Калмартәи Аидгыла аҳҭнықалақьны иҟан, насгьы Аидгыла амонархиа атәарҭан, уи иахьатәи Скандинавиатәи арегион аиҳарак анапхгара азҭон, Швециеи Норвегиеи Даниатәи аконфедерациа ахәҭак аҳасабала. Ақалақь еизҳазыӷьеит Аҿыцҿиара аамҭазы Скандинавиа акультуратәи аекономикатәи центрны. 17-тәи ашәышықәсазы уи амчра арегионалтә центрны иҟалеит, Даниа аҳәынҭқарреи арреи ргәы ахьыҟаз . 18-тәи ашәышықәсазы Копенҳаген ақалақь аҿы амцабз ӷәӷәа ҟалеит . Аиҭашьақәыргылара дуқәа рҟны иҟан ҳаҭыр ду зқәу Фредериксстадентәи араион аргылара, насгьы Аҳратә Театр, Аҟазаратә Академиа реиԥш иҟоу акультуратә усбарҭақәа раԥҵара. Ари апериод азы ақалақь Даниа амаҵуҩцәа рыҭира агәҭаны иҟалеит. 1807 азы Наполеон иибашьрақәа раан, Даниа Ахьтәы ашәышықәса Копенгаген архитектура неоклассикатә ԥшра анаҭара аламҭалазы, ақалақь абритантә флот абомба ақәырҵеит . Аҩбатәи Адунеизегьтәи аибашьра ашьҭахь, Анацәатә план (Finger plan) ақалақь агәҭантәи иаауаз адәыӷбатә мҩақәа хәба рҿы анхарҭақәеи аусурҭақәеи рыҿиара ацхрааит.

21-тәи ашәышықәса аҽеиҩшамҭа инаркны Копенҳаген ақалақьи акультуреи рыҿиара ӷәӷәа аиуит, уи аусҳәарҭақәеи аинфраструктуреи аинвестициақәа рыла ирманшәалоит. Ақалақь Даниа акультуратәи, аекономикатәи, аҳәынҭқарратәи центруп; уи Копенгагентәи афондтә биржа Аҩадатәи Европа афинанстә центр дуқәа ируакуп. Копенҳаген аекономика ирласны аҿиара аиуит амаҵзура асектор аҿы, аиҳаракгьы аинформациатә технологиеи, афармацевтикеи, ицқьоу атехнологиеи рзы аԥшьгарақәа рыла. Øresund ацҳа анхыркәшаха инаркны Копенгаген еиҳа-еиҳа аинтеграциа амоуп Швециатәи апровинциа Сканиеи уи ақалақь ду Мальмеи, уи ишьақәнаргылоит Øresund Арегион. Еиуеиԥшым араионқәа еимаздо ацҳақәа акымкәа-ҩбамкәа, ақалақь апейзаж апаркқәеи, аԥшаҳәақәеи, аӡыԥшаҳәақәеи аныԥшуеит. Копенҳаген аҭыԥ хадақәа иреиуоуп, Tivoli Gardens, The Little Mermaid абаҟа, Amalienborg, Christiansborg аханқәа, Rosenborg Castle, Frederik's Church, Børsen, амузеиқәа, аресторанқәа, уахынлатәи аклубқәа жәпакы.

Копенҳаген ҩнаҭоуп Копенгагентәи ауниверситет, Даниа атехникатә университет, Копенҳагентәи абизнес школ, Копенҳагентәи IT ауниверситет. 1479 шықәсазы ишьаҭаркыз Копенҳагентәи ауниверситет Даниа зегь реиҳа ижәытәӡатәиу университетуп. Копенгагентәи ашьапылампылтә клубқәа Ф.К. Копенгагени Брендби IF ҩнаҭоуп. Есышықәсатәи Копенҳагентәи амарафон аԥҵан 1980 шықәсазы. Копенҳаген адунеи аҿы зегь реиҳа амаланыҟәақәа рыла иманшәалоу ақалақьқәа ируакуп. Мовиа — Даниа мрагыларатәи ахәҭа зегьы амаҵ зуа ауаажәларратә транзиттә еилахәыроуп, Борнхольм ада. 2002 шықәсазы ихацыркыз Копенгагентәи аметро Копенгагентәи амҩа амаҵ ауеит. Уи адагьы Копенгагентәи S-дәыӷба, Локалтогтәи аихамҩа (ахатәы аихамҩа), аԥшаҳәатә цәаҳәа акаҭа амаҵ руеит, ацентртә Копенгагени анҭыҵтәи араионқәеи еимадоит. Мызкахьы 2,7 миллионҩык апассаџьырцәа рымаҵ ауеит, Каструп иҟоу Копенгагентәи аҳаирбаӷәаза — Аҩадатәи атәылақәа рҿы зегь реиҳа еилахоу ҳаирбаӷәазауп.