Перейти к содержанию

Афаил аиагара апротокол

Аматериал Авикипедиа аҟынтә - зхы иақәиҭу аенциклопедиа

Афаил аиагара апротокол (FTP; англ. File Transfer Protocol) — ари стандарттә комуникациатә протоколуп, ахархәара злоу акомпиутер-фаилқәа аиира ахьӡыз сервер аҟынтәи аклиент ахь, акомпиутертә мырӡашьыктә еимадара амашьынала. FTP ақәыӷәӷәара алагьы аргылара еиқәшәоуп аклиент-сервер амодель аҿы, уи аҿы аԥшәыбжьқәа контрактик рфырхаҵаразы, аклиент ирыбжьоу аҟынтә аус адулара азы ахархәара рыҟоуп.[1]

File Transfer Protocol
Аимадара апротокол
Ахықәкы Афаил аиагара
Анапхгаҩы(цәа) Абхаи Бхушан (RFC 114 азы)
Аиҭакырра 1971 шықәса, мша 16; 54 шықәса ҵит

FTP ахархәаҩцәа иашамҩыз ашәхымс аашәара рылшоит аадәктә форма ала — адаҟьа-хьӡ (username) насгьы апароль (password) ахархәарала. Аха, сервер азин акоуп, иашьашәалоу анаҩс, рҽыршьапыдкыланы инеиҵартә ҳәа. Ашәарҭадара зхәыҷу аиқәшаҳаҭра азы, FTP аформақәа ирҳәоит SSL/TLS (FTPS) ахархәара, мамзаргьы иармаӡам SSH Афаил аиагара апротокол (SFTP) ахкқәа рҭаԥсаны.

Актәи FTP аклиент апрограммақәа инагӡан аус-зуаз апрограммақәан, аграфикатә интерфеисқәа раламҵыр алдала. Ҳозгьы, иҭагалоуп акомпиутертә система рацәаны — Windows, Unix, Linux рҿы.[2][3] FTP аклиентқәа махсусла иҟаҵоу, насгьы автоматиказациа аицҵарақәа, анаҩса инаркны еизҳалоуп — адесктопқәа, асерверқәа, амобилтә аппаратқәа, иара убасгьы аихагылақәа рзы. FTP ихаҵаалеит аусура ашьаҿақәа еиԥш, HTML аредакторқәа рҟны, афаил ахоупылаҩцәа рҟны.

FTP аклиент жәытәнатә ишыҟаз, веб-браузерқәа рахь инеиҵахон, уа URI апрефикс «ftp://» ахархәарала афаил-серверқәа ирыԥшаауан. 2021 шықәсазы Google Chrome насгьы Firefox [4][5]— веб-браузер дуқәа — рҿакыуп FTP адгылара, избан акәзар аҩыза шәарҭара зцоу протоколқәа SFTP на FTPS ирыԥсахны иҟан. Аха, урҭ протоколқәа рхымҩаԥгашьа зегьы аразыҟаҵахьам.[6][7]

Афаил аиагара апротокол аҭоурых

[аредакциазура | акод аредакциазура]

Афаил аиагара апротокол аоригинал спецификациа иҩит Абхаи Бхушан, иҭыҵит RFC 114 анаҩс, 1971 ԥхынҷкәын 16 рзы. 1980 шықәсанӡа FTP аус иуан NCP аҟны — TCP/IP predecessor ҳәа иҟаз протокол аҟны.[8] Апротокол анаҩстәи аамҭақәа рзы иԥсахит TCP/IP аверсиа ала — RFC 765 (1980 шықәса, ԥхынгәы) насгьы RFC 959 (1985 шықәса, жьҭаара) — иҷыдоу спецификациа иахьаҵанакуа. Иара убасгьы, хә-жәеинраала стандартқәа рыла иҵан ԥсахрақәа RFC 959 аҟны. Ус еиԥш, RFC 1579 (1994 шықәса, жәабран) дазанаҵеит Firewall-Friendly FTP (Passive mode) — аӷәӷәара ихы иақәырҵеит. RFC 2228 (1997 шықәса, ԥхынгәы) асыкьура иазылуха аҿиарақәа прапанеит, RFC 2428 (1998 шықәса, цәыббра) ацхырара аиҭеит IPv6 рзы, насгьы иатәуп ҿыц хк Passive mode.[9]

Аимадара ахьчареи адата аиагареи

[аредакциазура | акод аредакциазура]

FTP ҟалоит аус иуар актив режими ала ма пассив режими ала — урҭ ишьақәырӷәӷәоит адата аимадара шьақәыргылаха еиԥш. (Ари “режим” ажәа ахшыҩзышьҭра FTP апротокол аҿы MODE акоманда ишазыҟоу аҽакуп.)[10]

Актив режими аҿы, аклиент еилыркаауеит сервер аҟынтәи иаауа адата аимадарақәа рслушара, порт M аҟны. Аклиент нас идәылҵоит FTP акоманда PORT M, и知らせит серверу, порт ҟаҵан ислушо ҳәа. Нас сервер иалгалоит аклиент ахь адата-канал, иахьага порт 20 аҟынтәи — FTP сервер адата-порт.

Аклиент Firewall ахьӡыр知らуа ахықәкы иахҟьаны TCP аимадара ҿыцқәа ананԥхьалак, иоуп ахархәара зуа пассив режими. Ари режими аҟны, аклиент ахархәара аҭо адирекциа аканал ала иаднаҵоит акоманда PASV сервер ахь. Нас сервер аклиент инаҭеит изласырц адата аимадара — сервер IP-адрес насгьы порт аномер. Аклиент ахархәарала ишьҭуеит адата аимадара иман Arbitrary порт аҟынтәи, сервер аиҭахьы, ианиҵеит IP-адрес насгьы порт аномер.[11]

Ҳаԥшымкәа, режимқәа abụọ — актив насгьы пассив — ԥсахрақәа роуит 1998 шықәса, цәыббра മാസം, IPv6 адгылара азы. Анаҩс, пассив режими аҿы ихәаԥшын аиҭашьақәыргылара, иԥсахын extended passive mode ала.[12]

Адата аиагара арежимқәа

[аредакциазура | акод аредакциазура]

Адәықәҵара адата акәзар, ишыҟаз х-modeк ала иҳәоит:

Stream mode (MODE S): Адата идәылҵуеит ианымцац аӷьычрала, FTP агәаҭара зегь TCP ахь ииашаны иҭаргылоит. End-of-file аарԥшра аҭахым, ма акоуп адата рекордк ала еидызкыло акәымкәа.

Block mode (MODE B): Аидгылара еиҳауп рекордқәа еидызкыло афаилқәа (STRU R) рыиуразы, аха изуа иҭаху Stream-oriented (STRU F) атекстуалтә афаилқәа рзыгьы ахархәара злоу иакәӡам. FTP адата рекордқәак (ма алыԥшьак) еиднагалоит блокқәа рахь — block header, byte count, насгьы data field — нас TCP ахь ииҭоит.[13]

Compressed mode (MODE C): MODE B ала ишыҟоу еиԥш, абасоупгьы, адата аимадара анагӡараҿ compression ахархәарала, run-length encoding ала.

Ахәҭакыра FTP аклиентқәеи серверқәеи MODE B ма MODE C аларгахом; ари ахархәара иҟоуп Mainframe насгьы Minicomputer аоперациатә системақәа рзы.

Иацыпҳаауеит FTP апрограммақәа DEFLATE-based compressed mode, аҩыза Mode Z ҳәа изышьҭоу акоманда ала. Ари режими иакәыҵәҟьан Интернет Draft аҟны адәықәҵара, аха стандарт иаҳасабала иамҭамхеит.[14]

  1. Forouzan, B.A. (2000). TCP/IP: Protocol Suite (1st ed.). New Delhi, India: Tata McGraw-Hill Publishing Company Limited.
  2. Kozierok, Charles M. (2005). "The TCP/IP Guide v3.0" | Tcpipguide.com
  3. Dean, Tamara (2010). Network+ Guide to Networks. Delmar. pp. 168–171.
  4. Vonau, Manuel (7 July 2021). "Firefox follows in Chrome's footsteps and drops FTP support (APK Download)". Android Police. Retrieved 12 July 2021.
  5. "Remove FTP support - Chrome Platform Status" | www.chromestatus.com. Retrieved 2 September 2021.
  6. by, Written (23 March 2020). "Firefox is dropping FTP support". Sophos News. Retrieved 13 October 2023.
  7. Edwards, Benj (14 July 2022). "Chrome and Firefox Killed FTP Support: Here's an Easy Alternative" | How-To Geek. Retrieved 13 October 2023
  8. History of FTP and It's Evolution | BDIX Ftp Server BD | (US English)
  9. Clark, M.P. (2003). Data Networks IP and the Internet (1st ed.). West Sussex, England: John Wiley & Sons Ltd.
  10. "Active FTP vs. Passive FTP, a Definitive Explanation" | Slacksite.com.
  11. RFC 959 (Standard) File Transfer Protocol (FTP). Postel, J. & Reynolds, J. (October 1985).
  12. RFC 2428 (Proposed Standard) Extensions for IPv6, NAT, and Extended Passive Mode. Allman, M. & Metz, C. & Ostermann, S. (September 1998).
  13. Clark, M.P. (2003). Data Networks IP and the Internet (1st ed.). West Sussex, England: John Wiley & Sons Ltd.
  14. Preston, J. (January 2005). Deflate transmission mode for FTP. IETF. I-D draft-preston-ftpext-deflate-03 | Retrieved 27 January 2016.