Перейти к содержанию

Алахәыла:Mr. Ibrahem/Tuberculosis

Аматериал Авикипедиа аҟынтә - зхы иақәиҭу аенциклопедиа

Ашаблон:Infobox medical condition Атиберкулез ( ТБ ) — еиҳарак Mycobacterium tuberculosis (MTB) ҳәа изышьҭоу абактериақәа ирыхҟьо еиуеиԥшым ачымазароуп.[1] Атиуберкулез еиҳарак ауарҳалқәа ирныруеит, аха егьырҭ ацәеижь ахәҭақәагьы ирныруеит.[1] Аинфекциақәа реиҳарак рҿы асимптомқәа ыҟаӡам, уи аҭагылазаашьаҿы уи латентә туберкулез ҳәа иашьҭоуп.[1] Иҵәаху аинфекциақәа рҟынтәи 10% раҟара активтә чмазарак ахь ииасуеит, уи хәышәтәымкәа иаанхазар, уи зыхьуа рыбжак ршьуеит.[1] Активтә ТБ аклассикатә симптомқәа рахь иаҵанакуеит хроническитәи акәаҳара, ашьа злоу ашәаҟьа, ашоура, уахынла аӡыӡ, ахьанҭара ацәыӡра.[1] Аҭоурых аҟны уи " ахархәара " ҳәа иашьҭан ахьанҭара ацәыӡра азы. Егьырҭ ацәеижьхәҭақәа рҿы аинфекциа аныҟоу, еиуеиԥшым асимптомқәа аанагар алшоит.

Атиуберкулез аҳауа ала аӡәы иҟынтә даҽаӡәы иахь ииасуеит, згәаҵәақәа рҿы атиуберкулез змоу ауаа аныркәаҳауа, ианыҭәыцуа, ианыцәажәо, ма ианыҵысуа.[1][2] Иҵәаху атуберкулез змоу ауаа ачымазара рыладырҵәом.[1] Активтә инфекциа лассы-лассы ирызцәырҵуеит АИВ/АИДС змоу ауааи аҭаҭын иахо ауааи рҿы.[1] Активтә туберкулез аилкаара шьаҭас иамоуп агәы рентгентә лашарақәа, иара убасгьы амикроскоптә ҭҵаареи ацәеижь аӡқәа ркультуреи.[3] Иҵәаху атуберкулез аилкаара ацәа аҭҵаара (ТСТ) мамзаргьы ашьа аҭҵаара иадҳәалоуп.[3]

Атуберкулез аԥхьырҟәҟәааразы ашәарҭара ду змоу ауаа рыгәаҭара, урҭ рацәак хара имгакәа рыԥшаара, рыхәшәтәра, иара убасгьы абацилла Кальметт-Герин (БЦГ) ҳәа изышьҭоу авакцина ала аҽыҵәахра.[4] Ашәарҭара ду змоу рахь иаҵанакуеит аҩнқәа рҿы, аусуратә ҭыԥқәа рҿы, насгьы активтә атруберкулез змоу ауаа рсоциалтә контактқәа рҿы.[5] Ахәышәтәразы иаҭахуп антибиотикқәа рацәаны аамҭа рацәаны рхархәара.[1] Антибиотикқәа рҿагылара еизҳауа проблемоуп, избан акәзар еиуеиԥшым ахәшәқәа ирҿагылоу атиуберкулез (МДР-ТБ) еиҳа-еиҳа иацлоит, насгьы ахәшәқәа ирҿагылоу атиуберкулез (ХДР-ТБ) рхыԥхьаӡара еизҳауеит.[1]

2018 шықәсазы адунеи ауааԥсыра рыԥшьбатәи ахәҭа ашәыра ҵәахны ирымоуп ҳәа агәаанагара ыҟоуп.[6] Есышықәса ауааԥсыра рҟынтә 1% рҟынӡа аинфекциа ҿыцқәа рызцәырҵуеит.[7] 2018 ашықәс азы, 10 миллионҩык инареиҳаны активтә ҭыӡҭыԥ рызцәырҵит, уи иахҟьаны 1,5 миллионҩык рыԥсрақәа.[8] Убри аҟнытә еиуеиԥшым ачымазарақәа рыла аԥсра амзызқәа раԥхьатәи аҭыԥ ааныркылоит.[9] 2018 шықәсазы, еиҳарак ашәыра ҟалеит Аҩада-Мраҭашәаратәи Азиа (44%), Африка (24%), Мраҭашәаратәи Пацифик (18%) ррегионқәа рҿы, 50% инареиҳаны ачымазара аа-тәылак рҿы иԥшаан: Индиа (27%), Чин (9%), Индонезиа (8%), Филиппинқәа (6%), Пакистан (4%).[9] 2000 шықәса аахыс есышықәса ачымазцәа ҿыцқәа рхыԥхьаӡара [1] Азиатәии Африкатәии атәылақәа жәпакы рҿы ауаа 80% рҟынӡа аинфекциа рымоуп, аха Америка Еидгылаҿы ауааԥсыра рҟынтәи 5-10% рҟынӡа атуберкулинтә тест ала аинфекциа рымоуп. Атиуберкулез ажәытәӡатәи аамҭақәа раахыс ауаҩы иҿы иҟоуп.[10]

Азхьарԥшқәа

[аредакциазура | акод аредакциазура]
  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 "Tuberculosis (TB)". www.who.int (англыз бызшәала). Иархивтәоу аоригиналзы 30 July 2020 ахь. Ириашоу 2020-05-08 шықәсазы.
  2. ↑ "Basic TB Facts". Centers for Disease Control and Prevention (CDC). 13 March 2012. Иархивтәоу аоригиналзы 6 February 2016 ахь. Ириашоу 11 February 2016 шықәсазы.
  3. ↑ 3,0 3,1 Konstantinos A (2010). "Testing for tuberculosis". Australian Prescriber. 33 (1): 12–18. doi:10.18773/austprescr.2010.005.
  4. ↑ Hawn TR, Day TA, Scriba TJ, Hatherill M, Hanekom WA, Evans TG, et al. (December 2014). "Tuberculosis vaccines and prevention of infection". Microbiology and Molecular Biology Reviews. 78 (4): 650–71. doi:10.1128/MMBR.00021-14. PMC 4248657. PMID 25428938.
  5. ↑ Organization, World Health (2008). Implementing the WHO Stop TB Strategy: a handbook for national TB control programmes. Geneva: World Health Organization (WHO). p. 179. ISBN 978-92-4-154667-6. Иархивтәоу аоригиналзы 2 рашәарамза 2021 ахь. Ириашоу 28 ԥхынгәымза 2020 шықәсазы.
  6. ↑ "Tuberculosis (TB)". World Health Organization (WHO). 16 February 2018. Иархивтәоу аоригиналзы 19 September 2018 ахь. Ириашоу 15 September 2018 шықәсазы.
  7. ↑ "Tuberculosis". World Health Organization (WHO). 2002. Архивтәра аоригиналзы шықәсазы 17 June 2013 ахь.
  8. ↑ "Global Tuberculosis Report" (PDF). WHO. WHO. 2019. Иархивтәоу (PDF) аоригиналзы 17 December 2019 ахь. Ириашоу 24 March 2020 шықәсазы.
  9. ↑ 9,0 9,1 "Global tuberculosis report". World Health Organization (WHO). Иархивтәоу аоригиналзы 30 October 2017 ахь. Ириашоу 2017-11-09 шықәсазы.
  10. ↑ Lawn SD, Zumla AI (July 2011). "Tuberculosis". Lancet. 378 (9785): 57–72. doi:10.1016/S0140-6736(10)62173-3. PMID 21420161. Иархивтәоу аоригиналзы 27 August 2021 ахь. Ириашоу 28 July 2020 шықәсазы.
Ахыҵхырҭа – https://ab.wikipedia.org/w/index.php?title=Алахәыла:Mr._Ibrahem/Tuberculosis&oldid=159574