Аиртон Сенна
| Аиртон Сенна | |
|---|---|
| Ayrton Senna | |
|
| |
| Ахатәы хьӡы | Ayrton Senna da Silva |
| Аира |
хәажәкырамза 21, 1960 ш. Роддом Сан-Паулу |
| Аԥсра |
лаҵарамза 1, 1994 ш. Ospedale Maggiore di Bologna |
| Аԥсра зыхҟьаз | черепно-мозговая травма |
| Аԥсыжра аҭыԥ | Морумби |
| Анхарҭа | Сан-Паулу |
| Атәылауаҩра | Бразилиа |
| Алма-матер | Colégio São Luís |
| Аусура |
пилот Формулы-1, автогонщик, бизнесмен, филантроп |
| Анашьамҭақәа |
чемпион мира Формулы-1 Чемпион чемпионов L'Équipe |
| Адин | акатоликра |
| Ахаҵа/Аԥҳәыс | Lilian de Vasconcelos Souza |
| Ацынхаҩы |
Шуша, Адриан Галистеу |
| Абызшәақәа |
англыз бызшәа, Апортугал бызшәа, Аиспан бызшәа, Аиталиан бызшәа, бразильский вариант португальского языка |
| Анаԥынҵамҭа |
|
| Асаит | http://www.ayrtonsenna.com.br/ |
Аиртон Сенна да Силва (апорт. Ayrton Senna da Silva хәажәкырамза 21, 1960 ш. – лаҵарамза 1, 1994 ш.) — Бразилиатәи амашьынаныҟәцаҩ, афилантроп, 1984 инаркны 1994 рҟынӡа Формула Акы аҿы еицлабуаз. Сенна хынтә Формула Акы Адунеи аныҟәцаҩцәа рчемпионат аҿы аиааира игеит Макларен ицны, насгьы — иԥсраан — еиҳарак аполетә позициақәа рзы арекорд иман (65), егьырҭ рыбжьара; 11-тәи асезонқәа рзы 41-тәи Гран-при аиааира игеит.
Сан-Паулу ииз, Сенна 13 шықәса зхыҵуаз аконкурстә картатә еиԥхныҩлара далагеит; раԥхьатәи икарта аго-карта иаб иаԥиҵеит агазонокосилка арныҟәага ахархәарала. Ҩынтә Картинг адунеи ачемпионат аҿы аҩбатәи аҭыԥ ааникыла ашьҭахь, Сенна 1981 шықәсазы Формула Форд ахь диасит, раԥхьатәи асезонқәа раан британиатәии европатәии ачемпионатқәа рҿы аԥыжәара игон. Анаҩс иара 1983 шықәсазы Мартин Брундли иареи ртитултә еибашьра ӷәӷәа аан, 1983 шықәсазы Макаутәи Гран-при даиааит. Сенна 1984 шықәсазы Толеман инапы аҵаиҩит, Бразилиа Гран-при аҿы дебют ҟаиҵеит Формула Акы. Ановобранец исезон аҿы аподиумқәа акымкәа-ҩбамкәа ианрылга ашьҭахь, Сенна 1985 шықәсазы Лотусҟа диасит, Наигель Манселл диԥсахит, Бельгиа еиҭаҟаиҵаз афырхаҵара ала, ақәа зҵалаз Португалиатәи Гран-при аҿы ииааирагьы игеит. Иара 1986 шықәсеи 1987 шықәсеи рзы Лотус аҿы даанхеит, доусы акырынтә аиааирақәа игеит, аҵыхәтәантәи Адунеи аныҟәцаҩцәа Рчемпионат аҿы ахԥатәи аҭыԥ ааникылеит.
Сенна McLaren инапы аҵиҩит 1988 шықәсазы Ален Прост ицнагаҩыс; еицхырааны дара ириааит уи асезон аҿы имҩаԥысыз 16 Гран-при рҟынтәи 15 — Honda амч змоу MP4/4 — Сенна иаԥхьатәи ачемпионат х-кәаталак рыла игеит, усҟантәи арекордтә Гран-при ааба данриааи ашьҭахь. Урҭ реицлабра ӷәӷәа ахыркәшамҭаз 1989 шықәсеи 1990 шықәсеи рзы Сузука атитулқәа рыӡбаразы аиҿагыларақәа ракәын, Прост аҵыхәтәантәи аан Ferrari ахь дшиасызгьы, Прост уаанӡатәи атитул игеит, Сенна анаҩстәи атитул игеит. Сенна быжь-иааирак игеит, иара иҩны Гран-при Бразилиа, 1991 шықәсазы ахԥатәи атитул шиоуз азы. Ихадаз Уилиамс-Рено аиндаҭлара аԥыжәара агеит иаанхаз ҩ-сезонк McLaren аҿы, Сенна досу рҿы еиуеиԥшым аиԥхныҩларатә иааирақәа наигӡеит, 1993 шықәсазы арекордтә фбатәи Гран-при Монако аиааирагьы наигӡеит, ачемпионат аҿы Прост аҩбатәи аҭыԥ ааникыларц азы. Сенна 1994 шықәсазтәи икампаниазы Уилиамс иахь диасит, ԥхьатәара ицаз Прост диԥсахит апартниор Деймон Хилл.
1994 шықәсазы Имола имҩаԥысуаз Сан-Марино Гран-при аан Сенна дҭахеит, уи аиԥхныҩлара дахагылан, Уилиамс FW16 иныҟәигон. Иҳәынҭқарратә ԥсыжра иалахәын миллионҩык инареиҳаны ауаа. Анаҩстәи ашәарҭадаратә реформақәа рышьҭахь иара 2014 шықәсазы Жулес Бианки иҟынӡа Формула-актәи адунеи ачемпионат аҿы аҵыхәтәантәи аԥсыҭбара иоуит. Сенна 41 иааира иоуит, 65 поултә позициақәа иоуит, 19 ирласны агьежьқәа наигӡеит, 80 подиум иоуит Формула-актәи аҿы; иара амоторспорт аҿы илегендатәу фигураны даанхоит, иццакреи, компромиссда иныҟәцаратә стили, иара убас ифилантропиеи рзы, лассы-лассы Бразилиа амилаҭтә фырхаҵа ҳәа дыԥхьаӡахоит.[c] Иара убасгьы инарҭбааны деицырдыруан 1984 Монако, 1985 Португалиатәи, 1993 Европатәи Гран-при рҿы еиԥш иҟоу амш цәаакыразы иқәгыларақәа рзы. Сенна 2000 шықәсазы Жәларбжьаратәи автоспорттә хьӡи-ԥшеи рзал ахь днаган, 2025 шықәсазы Автомобилтә хьӡи-ԥшеи рзал ахь.
Азгәаҭақәа
[аредакциазура | акод аредакциазура]